W pierwszej kolejności nadmienić należy, iż jedną z głównych przesłanek orzeczenia rozwodu jest zupełny i trwały rozkład pożycia małżonków. Zgodnie bowiem z treścią art. 56 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. 2015.2082, dalej: k.r.o.), jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia, każdy z małżonków może żądać, ażeby Sąd rozwiązał małżeństwo przez rozwód. Jednakże, mimo zupełnego i trwałego rozkładu pożycia, rozwód nie jest dopuszczalny, jeżeli wskutek niego miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków albo jeżeli z innych względów orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 56 § 2 k.r.o.).
Rozwód nie jest dopuszczalny
Rozwód nie jest również dopuszczalny, jeżeli żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, chyba że drugi małżonek wyrazi zgodę na rozwód albo, że odmowa jego zgody na rozwód jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego (art. 56 § 3 k.r.o.).
Rozkład pożycia
Rozkład pożycia jest to stan będący przeciwieństwem prawidłowej wspólnoty małżeńskiej, która opiera się na istnieniu między małżonkami uczuć miłości, szacunku i wzajemnego zaufania. Zanik tych uczuć, a tym bardziej towarzyszące mu niekiedy powstanie między małżonkami uczuć przeciwnych jest znamieniem takiego rozkładu. Oznacza to stan, w którym nie można się już spodziewać przywrócenia wspólnego pożycia. Rozkład pożycia małżonków jest zupełny, gdy wszystkie więzi łączące małżonków, tj. więzi duchowe, fizyczne i gospodarcze, uległy już zerwaniu i nie ma widoków na naprawę takiego stanu rzeczy.
Niezaistnienie przesłanki negatywnej
Pomijając kwestię wskazanej powyżej przesłanki pozytywnej orzeczenia rozwodu wskazać należy również na to, iż aby możliwe było orzeczenie rozwodu konieczne jest również niezaistnienie przesłanki negatywnej. Orzeczenie rozwodu nie jest bowiem dopuszczalne, mimo istnienia zupełnego i trwałego rozkładu pożycia małżonków, jeżeli wskutek tego orzeczenia miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków (art. 56 § 2 k.r.o.). (zob. – wyrok z uzasadnieniem Sąd Okręgowy w Warszawie z 2018-10-29 , sygn. akt XXV C 457/17).
Pożycie małżeńskie
W orzecznictwie i doktrynie przyjęło się definiować pożycie małżeńskie jako szczególnego rodzaju wspólnotę duchową, fizyczną i gospodarczą. Zatem rozkład pożycia małżeńskiego przejawia się w ustaniu tych trzech więzi. Przyjmuje się, że rozkład jest zupełny, jeżeli pożycie małżeńskie ustało na wszystkich wymienionych wyżej płaszczyznach. Natomiast ustalenie, że zupełny rozkład pożycia jest trwały polega na opartej na doświadczeniu życiowym ocenie, że w okolicznościach sprawy powrót małżonków do wspólnego pożycia nie nastąpi. O zupełności i trwałości rozkładu pożycia może świadczyć w szczególności zgoda obojga małżonków na rozwód.
Więź duchowa
W orzecznictwie jako podstawową więź łączącą małżonków wymienia się więź duchową (uczuciową). Wspólnota duchowa polega na wzajemnym pozytywnym stosunku uczuciowym małżonków, szacunku, zaufaniu, szczerości, lojalności, wyrozumiałości, na respektowaniu osobistych cech małżonka, uwzględnianiu jego osobistych potrzeb oraz gotowości do ustępstw oraz kompromisów.
Warto zaznaczyć, że nie chodzi o jakąkolwiek więź duchową pomiędzy dwojgiem ludzi, lecz o więź charakterystyczną dla duchowej wspólnoty małżeńskiej. Przez więź fizyczną rozumieć należy natomiast utrzymywanie stosunków seksualnych między małżonkami. Wspólnota gospodarcza z kolei utożsamiana jest z prowadzeniem przez małżonków wspólnego gospodarstwa domowego, co przejawia się co do zasady we wspólnym zamieszkaniu, posiadaniu wspólnego majątku, prowadzeniu jednego gospodarstwa domowego itp.(zob. wyrok, Sąd Okręgowy w Warszawie z 2020-02-26, sygn. akt XXV C 3067/18)
Przewinienia małżonków
Pamiętać należy, iż przepis art. 57 § 1 k.r.io. nie różnicuje stopnia winy. Brak przeszkód do uznania małżonków współwinnymi rozkładu pożycia w przypadku nierównego stopnia przyczynienia się każdego z nich do rozkładu pożycia. Przewinienia obojga małżonków nie znoszą się wzajemnie, jak również przewinienia cięższego rodzaju nie kompensują lżejszych przewinień drugiej strony. Wskazać też trzeba, że naruszenie obowiązków małżeńskich przez jednego z małżonków nie uprawnia drugiego małżonka do naruszania takich obowiązków (por. Sąd Najwyższy w powoływanym już wyroku z dnia 8 stycznia 1999 r., I CKN 875/98, niepubl.). Niewątpliwie w świetle wyników postępowania dowodowego obie strony nie wypełniały należycie swoich obowiązków małżeńskich, a odmienne nasilenie nagannych zachowań nie ma znaczenia dla przypisania win. (zob. – wyrok Sąd Apelacyjny w Krakowie z 2021-06-15, sygn. akt I ACa 1006/19).
Wina rozkładu pożycia
Zgodnie z art. 57 § 1 k.r.o. orzekając rozwód sąd orzeka także czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia. W świetle przepisów prawa rodzinnego małżonkowie zobowiązani są do zgodnego współdziałania dla dobra założonej rodziny poprzez wspólne pożycie, wzajemną pomoc, wierność oraz wszelkie inne formy współdziałania niezbędne z punktu widzenia dobra rodziny (art. 23 k.r.o.) oraz w zakresie sił oraz możliwości zarobkowych i majątkowych do zaspokajania potrzeb rodziny, również poprzez osobiste starania na rzecz wychowania dzieci oraz pracę we wspólnym gospodarstwie domowym (art. 27 k.r.o.).
Obowiązki małżonków są obowiązkami elementarnymi
Wskazane obowiązki małżonków są obowiązkami elementarnymi, stanowiącymi trzon funkcjonowania małżeństwa. Dla ustalenia zawinienia strony rozkładu pożycia małżeńskiego koniecznym jest ustalenie istnienia po stronie małżonka obiektywnie ujmowanej winy. Z uwagi na fakt, że prawo rodzinne nie wykształciło własnego pojęcia winy koniecznym jest posiłkowanie się w tym zakresie sposobem definiowania tego pojęcia przyjętym na gruncie ogólnych norm prawa cywilnego (art. 415 k.c. w zw. z art. 425 k.c.) oraz prawa karnego (art. 9 k.k.). Zgodnie z ugruntowanym w tej kwestii poglądem dla istnienia winy konieczne jest stwierdzenie określonego stosunku psychicznego do własnego zachowania wyrażającego się w zamiarze czy to bezpośrednim, czy ewentualnym nagannego zachowania. Na gruncie przepisów rozwodowych należy za zawinione uznać działanie lub zaniechanie będące wyrazem woli małżonka, które narusza obowiązki określone przepisami i prowadzi do rozkładu pożycia małżeńskiego.
Przypisanie małżonkowi winy
Do przypisania małżonkowi winy nie jest konieczne, by zamiarem małżonka było objęte określone działanie lub zaniechanie zmierzające do rozkładu pożycia, lecz wystarczy możliwość przewidywania znaczenia skutków danego działania lub zaniechania naruszającego przepisy prawa (zob. wyrok Sąd Apelacyjny w Poznaniu z 2019-02-01, sygn.. akt I ACa 342/18).
Kancelaria Prawna Sosnowiec
Kancelaria Prawna Sosnowiec, Adwokat Sosnowiec, Prawnik Sosnowiec, prowadzi sprawy o rozwód. Oferujemy kompleksową pomoc prawną z zakresu prawa rodzinnego, prawa cywilnego.
Kancelaria prowadzi sprawy o rozwód. Adwokaci, radcowie prawni pomogą Państwu w sprawach cywilnych, rodzinnych.